Adnan Adıvar: Hayatı, Edebi Kişiliği ve Eserleri

 

Adnan Adıvar’ın Hayatı ve Edebi Kişiliği

Adnan Adıvar, Osmanlı’dan Cumhuriyet’e uzanan süreçte hem bilim hem siyaset hem de düşün dünyasında etkili olmuş çok yönlü bir aydın olarak tanındı. Adnan Adıvar’ın Hayatı, yalnızca bireysel başarılarla değil, aynı zamanda Türkiye’nin modernleşme sürecine katkılarıyla da dikkat çekti.

Adnan Adıvar’ın Hayatı

Tam adı Abdülhak Adnan Adıvar olan düşünür, 1881/82 yılında Gelibolu’da doğdu ve 1 Temmuz 1955 tarihinde İstanbul’da yaşama veda etti; tıp eğitimini Tıbbiye-i Mülkiye’de tamamladıktan sonra 1905’te Avrupa’ya gitti. Almanya’da Berlin Üniversitesi Tıp Fakültesi’nde asistan olarak çalıştı, II. Meşrutiyet’in ilanıyla birlikte yurda dönerek akademik görev üstlendi.

I. Dünya Savaşı sırasında Hilaliahmer müfettişi olarak görev yaptı, 1917’de Halide Edip ile evlendi. 1919 seçimlerinde İstanbul milletvekili olarak Osmanlı Mebusan Meclisi’ne girdi, ardından Ankara’ya geçerek TBMM’de yer aldı. Sağlık bakanlığı ve Meclis ikinci başkanlığı gibi önemli görevlerde bulundu.

1924’te Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası’nın kurucuları arasında yer aldı, partinin kapatılmasının ardından uzun yıllar Avrupa’da yaşadı. İngiltere’de Encyclopaedia Britannica’ya katkı sağladı, Paris’te akademik çalışmalar yürüttü.

Adnan Adıvar’ın Edebi Kişiliği

Adnan Adıvar’ın Edebi Kişiliği, daha çok düşünsel üretim ve bilim tarihi alanındaki yazılarıyla şekillendi. Türkiye’ye döndükten sonra İslam Ansiklopedisi’nin yayın kurulu başkanlığını üstlendi, aynı zamanda çeşitli gazete ve dergilerde denemeler kaleme aldı.

1946-1950 yılları arasında yeniden milletvekilliği yaptı, Adıvar entelektüel birikimini siyaset ve yazın dünyasıyla birleştirdi. Onun eserleri, bilimsel yaklaşım ile kültürel derinliği buluşturan özgün bir çizgi ortaya koydu.

Adnan Adıvar’ın Eserleri

Deneme-İnceleme:

·         Faust’a Dair Bir Tahlil Tecrübesi, İst., 1939

·         Osmanlı Türklerinde İlim, İst.: Maarif Vekâleti, 1943 (ilk basımı Fransızca olarak 1939’da Paris’te La Science chez les Turcs Ottomans adıyla yapıldı)

·         Tarih Boyunca İlim ve Din, İst.: Remzi, 1944 (2 cilt; ikinci basımı tek cilt olarak 1969’da yapıldı)

·         Bilgi Cumhuriyeti Haberleri, İst.: Tasvir Neşriyatı, 1945

·         Farabi, İst.: İÜ Tıp Tarihi Enstitüsü, 1947

·         Dur Düşün, İst., 1950

·         Bizans’ta Yüksek Mektepler, İst.: Osman Yalçın Mtb., 1953

·         Hakikat Peşinde Emeklemeler, İst., 1954

Çeviri:

·         Felsefe Meseleleri (B. Russell), İst.: Remzi, 1944.

KAYNAKÇA: İSTA, I, 212-215; Gövsa, 15; Necatigil, İsimler, 11-12; Kurdakul, Sözlük,12-13; Karaalioğlu, 10-11; “Adıvar, Abdülhak Adnan”, TDEA, I, 35-36; H. E. Adıvar, Doktor Adnan Adıvar, İst., 1956; İ. Enginün, Mukayeseli Edebiyat, İst., 1992, s. 184-185, 188-189; Y. Çelik, “Adıvar, Abdülhak Adnan”, YYOA, I, 79.