Ali Kemal Kimdir? Hayatı, Edebi Kişiliği ve Eserleri

Ali Kemal

  

Ali Kemal Kimdir?

Ali Kemal kimdir sorusu, Osmanlı’nın son döneminde hem edebi hem siyasi kimliğiyle öne çıkan tartışmalı bir figürü anlamak için kritik bir başlangıç sundu. Ali Kemal, gazeteciliği, yazarlığı ve politik duruşuyla dönemine damga vurdu.

Ali Kemal’in Hayatı

Ali Kemal (İstanbul, 1867 – İzmit, 6 Kasım 1922) yazar ve gazeteci olarak tanındı. Asıl adı Ali Rıza olan yazarın babası Mumcular kâhyası Çankırılı Hacı Ahmet Efendi idi. 1882’de girdiği Mülkiye Mektebi’nde eğitim görürken edebi basını takip etti. MuallimNaci etkisiyle şiir yazdı ve 1886’da Gülşen dergisini çıkardı.

1887’de Paris ve ardından Cenevre’ye gitti, Fransızcasını geliştirdi. İstanbul’a dönüşünde hapsedildi ve Halep’e sürüldü. 1895’te tekrar Paris’e kaçtı ancak Jön Türkler hareketine mesafeli kaldı. Eğitimini tamamladıktan sonra diplomatik görevler üstlendi.

Siyasi Kimliği ve Tartışmalar

Osmanlı gazeteci Ali Kemal, özellikle İttihat ve Terakki muhalefeti ile dikkat çekti. Kahire’de çıkardığı dergilerle fikirlerini yaydı. II. Meşrutiyet sonrası İstanbul’a döndü ve hem akademide hem basında aktif rol aldı.

31 Mart Olayı sonrasında şehirden ayrıldı. 1913’te Peyam gazetesini kurdu. Daha sonra Hürriyet ve İtilaf Fırkası’na katıldı. Damat Ferit Paşa hükümetlerinde Dahiliye Nazırı Ali Kemal olarak görev yaptı.

Peyam’ı Sabah gazetesiyle birleştirerek Peyam-ı Sabah gazetesini yayımladı. Bu süreçte Kuvayı Milliye karşıtı gazeteci olarak öne çıktı ve Milli Mücadele muhalifi yazılar kaleme aldı. İngiliz muhibbi olarak anıldı.

Ali Kemal Neden Öldürüldü?

Milli Mücadele’nin kazanılmasının ardından tutumu nedeniyle yargılanmak üzere Ankara’ya götürülmek istendi. Ancak Nurettin Paşa’nın adamları tarafından İzmit’te linç edildi. Ali Kemal linç olayı, dönemin en çarpıcı siyasi hesaplaşmalarından biri oldu.

Ali Kemal’in Edebi Kişiliği

Ali Kemal edebi kişiliği, güçlü dil kullanımıyla öne çıktı. Türkçeyi sade, akıcı ve hatasız kullandı. Romanları otobiyografik özellik taşıdı ve uzun hikâye formuna yaklaştı. Anıları ilk kez 1913’te yayımlandı ve oğlu Zeki Kuneralp tarafından kitaplaştırıldı.

Ali Kemal’in Eserleri

Roman:

·         İki Hemşire, İst., 1315/1897

·         Çölde Bir Sergüzeşt, İst., 1316/1898; (Bu iki roman 1329/1913’te Bir Sayh-i Şebap adıyla birlikte basılmıştır)

·         Fetret, İst.: Muhtar Halit Külliyatı, (2 kısım) 1329/1913-1330/1914

Tarih:

·         Mesele-i Şarkiye: Medhal, Kahire: Kütüphane-i Kemal, 1900

·         Bir Safha-i Tarih, İst., 1329/1913

·         Rical-i İhtilal: Condorcet, Saint-Just, Danton, Robespierre 1329/1913

Anı:

·         Tunus, Paris, 1900

·         Ömrüm, (haz. Z. Kuneralp) İst., 1985

Diğer:

·         Sorbon Darülfünunu’nda Edebiyat-ı Hakikiye Dersleri, İst., 1314/1898

·         Paris Musahabeleri, 3 c., İst., 1899

·         Yıldız Hatırat-ı Elimesi, İst., 1326/1910

·         İlm-i Ahlak, İst., 1330/1914

·         Raşit Müverrih mi, Şair mi?, İst., 1334/1918

·         Makaleler, (Peyam-ı Edebi’deki dil ve edebiyat yazıları; haz. H. Pala) 1997.

KAYNAKÇA: Hüseyin Cahit (Yalçın), Kavgalarım, İst., 1326, s. 37-92; Yahya Kemal, Portreler, 70-99; Rıza Tevfik, Biraz da Ben Konuşayım, İst., 1993, s. 221-279; İbnülemin, Şairler, II, 837-841; Levent, 202-206; V. Aras, “Ali Kemal”, TDEA, I, 113; M. Uzun, “Ali Kemal”, DİA, II, 405; A. Uçman, “Ali Kemal”, YYOA, I, 214-215.