Abadullah Zühtü: Hayatı, Edebi Kişiliği ve Eserleri

Giriş 

 Abdullah Zühtü, Osmanlı’dan Cumhuriyet’e uzanan çalkantılı süreçte gazetecilik ve yazarlık alanında iz bırakmış önemli bir isim olarak dikkat çekti. Abdullah Zühtü’nün Hayatı, yalnızca bir biyografi değil, aynı zamanda dönemin basın ve siyaset ilişkilerini anlamak için güçlü bir örnek oluşturdu.

Abdullah Zühtü’nün Hayatı

Abdullah Zühtü (İstanbul, 1869 – İstanbul, 29 Mayıs 1925) gazeteci ve yazar olarak tanındı. Ticaret ve Nafıa Nezareti başkâtiplerinden Osman Tevfik Efendi’nin oğlu olarak dünyaya geldi. Galatasaray Sultanisi’ni 1890 yılında bitirdi. Yazarlık serüvenine öğrencilik yıllarında başladı ve Saadet gazetesinde sürdürdü.

Tarik, Sabah, Tercüman-ı Hakikat ve İkdam gazetelerinde görev aldı. Bir dönem Maarif Nezareti Tetkik-i Müellefat Komisyonu üyeliği yaptı. II. Meşrutiyet sonrasında Mahmut Sadık ile birlikte Yeni Gazete’yi 1908 yılında yayımlamaya başladı.

Siyasi Duruşu ve Gazetecilik Faaliyetleri

İttihat ve Terakki’ye karşı bir tutum sergileyerek Kâmil Paşa’yı destekledi. İngiliz siyasetine yakınlığıyla bilinen Yeni Gazete, 23 Aralık 1913 tarihli Babıâli Baskını sonrasında kapandı. Bu gelişme üzerine bir süre mesleğine ara verdi.

Daha sonra İkdam ve Sabah gazetelerinde imzasız yazılar kaleme aldı. I. Dünya Savaşı yıllarında İkdam’ın başyazarlığını üstlendi. Mütareke döneminde, Kasım 1918’de Mahmut Sadık ile Yeni Gazete’yi yeniden yayımladı. İlerleyen yıllarda Sabah gazetesinde başyazar olarak çalıştı.

Abdullah Zühtü’nün Edebi Kişiliği ve Eserleri

Abdullah Zühtü’nün Edebi Kişiliği, gazetecilik ile edebiyatı birleştiren üretken yapısıyla öne çıktı. Ahmet İhsan Tokgöz ile birlikte Fransızca yayımlanan Le Soir gazetesini çıkardı. 1919 yılında İngiliz Muhipler Cemiyeti’nin kurucuları arasında yer aldı ve 1920’de kısa süreliğine matbuat umum müdürlüğü yaptı.

Hayatının son dönemini Bedesten’de antikacılık yaparak geçirdi. Seksenin üzerinde telif ve çeviri eser verdi. Rus edebiyatından yapılan ilk çeviriler arasında onun katkıları bulundu. 1897 Yunan Savaşı sırasında kaleme aldığı Şanlı Asker adlı eseri hem döneminde hem de sonrasında büyük ilgi gördü ve birçok kez basıldı. Abdullah Zühtü’nün Eserleri, dönemin siyasi ve kültürel atmosferini yansıtan önemli kaynaklar arasında yer aldı.

Abdullah Zühtü’nün Eserleri

Roman:

·         Güller Dikenler, İst.: Mihran Mtb., 1314/1896

·         Şanlı Asker, İst.: Mihran Mtb., 1315/1897

·         Yandım Aman Kantosu, İst.: Mihran Mtb., 1315/1897

·         Hırçın Kız, İst.: Karabet Mtb., 1324/1908

·         Şikeste Beste, ?; Sara, ?. Sohbet: Rehgüzâr-ı Matbuatta, İst.: Âlem Mtb., 1314/1896

İnceleme:

·         Devlet-i Aliyye-i Osmaniye ve Yunan Muharebesi, (Süleyman Tevfik ile) İst.: Mihran Mtb., 1315/1897

·         Sarf-i Osmani, İst., 1318/1900

Çeviri:

·         Firari Bir Kız, İst.: Kaspar Mtb., 1307/1890

·         Esrar-ı Müthişe, İst.: Mihran Mtb., 1313/1895

·         Müteehhil, İst.: Mihran Mtb., 1313/1895

·         Marsuen’in Milyonları, İst.: Mihran Mtb., 1313/1895

·         Beş Yüz Bin Frank (F. Coppée), İst.: İkdam Mtb., 1313/1895

·         Adelina’nın Esrarı, İst.: Saadet Mtb., 1314/1896

·         Bir Gece, İst.: Mihran Mtb., 1316/1898

·         Leydi, İst.: İkdam Mtb., 1317/1899

·         Ab-ı Nevbahar (İ. Turgenyev), İst.: İkdam Mtb., 1321/1903

·         Buhar, İst.: İkdam Mtb., 1321/1903

·         Kadın Hisleri, İst.: İkdam Mtb., 1321/1903

·         Bahr-i Müncemid-i Cenubide, İst.: İkdam Mtb., 1322/1904

·         Vade (P. Bourget), İst.: Matbaa-i Ahmet İhsan, 1324/1908

·         Muharririn Zevcesi, İst.: Karabet Mtb., 1324/1908

·         Parmak İzi, İst.: İkdam Mtb., 1326/1910

·         Matmazel Yüz Milyon, İst.: Asır Mtb., ty;.

KAYNAKÇA: “Abdullah Zühdü”, TDEA, I, 15; H. C. Yalçın, Edebiyat Anıları, İst., 1975, s. 100-101; T. Z. Tunaya, Türkiye’de Siyasal Partiler, c. II, İst., 1986, s. 472; E. Üyepazarcı, Korkmayınız Mr. Sherlock Holmes, İst., 1997, s. 126; O. Koloğlu, “Abdullah Zühdü”, YYOA, I, 22.