Ahmet Necdet: Hayatı, Edebi Kişiliği ve Eserleri

 

Ahmet Necdet, Türk edebiyatında hem akademik çalışmaları hem de şiirleriyle iz bırakan önemli bir isimdir. Ahmet Necdet’in Hayatı, yalnızca bir şairin değil, aynı zamanda bir bilim insanının disiplinli yolculuğunu yansıtır. Bu yazıda, Ahmet Necdet’in Edebi Kişiliği ve yaşam öyküsü bütün yönleriyle ele alındı.

Ahmet Necdet’in Hayatı

Ahmet Necdet (1 Mart 1933, İnegöl/Bursa – 05 Mayıs 2010), tam adı Ahmet Necdet Sözer. Remziye Hanım ile İnegöl Özel İdare memurlarından Abdürrahim Sözer’in oğlu olarak dünyaya geldi. İlk ve orta öğrenimini İnegöl’de tamamladı. İstanbul Çapa Erkek Lisesi’ni bitirdi ve ardından İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Coğrafya Bölümü’nde eğitim gördü. Parasız yatılı olarak okuduğu Çapa Yüksek Öğretmen Okulu’ndan 1954 yılında mezun oldu.

Meslek hayatına öğretmen olarak başlayan Ahmet Necdet, Van, Konya ve Finike’de görev yaptı. 1961 yılında Erzurum Atatürk Üniversitesi’nde asistan olarak akademik kariyerine adım attı. 1963 yılında “Erzurum Ovasının Beşeri ve İktisadi Coğrafyası” başlıklı teziyle doktor unvanını aldı. Aynı yıl Almanya’ya giderek Münih Üniversitesi ve Bavyera Devlet Kitaplığı’nda iki yıl boyunca çalışmalar yürüttü.

1965 yılında Türkiye’ye döndü ve akademik yükselişini sürdürdü. 1967 yılında doçent, 1974 yılında profesör unvanını aldı. 1977 yılına kadar Atatürk Üniversitesi’nde öğretim üyeliği yaptı ve çeşitli idari görevler üstlendi. Daha sonra Muğla İşletmecilik Yüksek Okulu, Ege Üniversitesi ve Bursa Uludağ Üniversitesi’nde görev yaptı. Özellikle Doğu ve Güneydoğu Anadolu bölgeleri üzerine yaptığı araştırmalarla bilim dünyasında dikkat çekti.

Türkiye Yazarlar Sendikası, Edebiyatçılar Derneği ve PEN Yazarlar Derneği üyesi olarak edebi çevrelerde aktif rol üstlendi. Arkeoloji profesörü Dr. Somay Onurkan ile evlendi ve iki çocuk sahibi oldu.

Ahmet Necdet’in Edebi Kişiliği

Ahmet Necdet’in Edebi Kişiliği, şiirle akademik disiplini bir araya getiren özgün bir yapı sergiledi. İlk şiirlerini “Gece Yarısı Şiirleri” başlığıyla Bursa’da yayımlanan Uludağ dergisinde 1950 yılında okurla buluşturdu. Şiirleri ve yazıları Yeditepe, Varlık, Broy, Çağdaş Eleştiri, Adam Sanat, Biçem, Düşlem, İnsancıl ve Kedi gibi önemli dergilerde yayımlandı.

1968-1969 yıllarında Erzurum’da tek yapraklık Deneme dergisini sekiz sayı boyunca yayımladı. Şiir antolojileri hazırladı ve özellikle Fransız edebiyatından yaptığı çevirilerle tanındı. Gertrude Durusoy ile birlikte gerçekleştirdiği çeviriler, edebiyat dünyasında önemli bir yer edindi.

Ayrıca Joshua Sobol’den çevirdiği “Getto” adlı oyun, 1997 yılında İstanbul’da Tiyatro-Ti tarafından sahnelendi. Bu çalışma, onun çevirmen kimliğini de güçlendirdi.

Edebi Başarıları ve Ödülleri

Ahmet Necdet, edebi üretimiyle çeşitli ödüllere layık görüldü. “Gün Yüzleri” adlı eseriyle 1994 Türk Dil Kurumu Şiir Ödülü’nü kazandı. “Aşk Ey!” adlı kitabıyla ise 2002 Yunus Nadi Şiir Ödülü’nün sahibi oldu. Bu ödüller, onun şiirdeki derinliğini ve estetik gücünü ortaya koydu.

Ahmet Necdet, hem bilimsel çalışmaları hem de edebi eserleriyle çok yönlü bir aydın olarak Türk kültür hayatında kalıcı bir iz bıraktı.

Ahmet Necdet’in Eserleri

Şiir:

·         Uzuneşek, İst.: Yeditepe, 1977

·         Ne Çok Enkaz, İst.: Broy, 1988

·         Sana Bunca Yangından, İst.: Broy, 1991

·         Gün Yüzleri, İst.: Broy, 1992

·         İnegöl Hey İnegöl, İst.: Broy, 1992

·         Kün, İst.: Broy, 1994

·         Ay Kasidesi, İst.: Broy, 1995

·         Zümrüt Longa, Bursa: Düşlem, 1998

·         Bir Can Yongasıdır Aşk/Toplu Şiirler, İst.: İnsancıl, 1998

·         Aşk Ey!, İst.: Broy, 2001

·         Haiku Kuşu, İst.: Alkım, 2004: İnce Divan (Toplu Şiirleri), İst.: Adam, 2004

·         Yokluğunla Çoğalarak, İst.: Artshop, 2006

·         Hep ile Hiç Arasında, İst.: Artshop, 2008

Deneme:

·         Bir Bölük Ankâ, İst.: Gerçek Sanat, 2003

Günlük:

·         Şiirli Defter, İst.: Papirüs, 2005

Şiirli-Oyun:

·         Kraliçe Stratonike, İst.: Arkeoloji ve Sanat, 2000

Derleme:

·         Çağdaş Fransız Şiiri, İst.: Yeditepe, 1959

·         Modern Türk Şiiri, İst.: Broy, 1993

·         Bugünün Diliyle Divan Şiiri Antolojisi, İst.: Adam, 1995

·         Baudelaire’den Günümüze Fransız Şiiri Antolojisi, İst.: Adam, 1997

·         Tekke Şiiri, İst.: İnkılap, 1997

·         Latin Şiiri Antolojisi (J-L. Mattei ile), İst.: Papirüs, 1998

·         Aşklar Şiirle Kanar, İst.: Broy, 1999

·         Aşklar Şiirle Kanar, İst.: Broy, 1999

·         Yahya Kemal’den Günümüze Tematik Türk Şiiri Antolojisi, İst.: Papirüs, 2000

Çeviri:

·         Gertrude Durusoy’la birlikte: Bademlerden Say Beni (P. Celan), İst.: Adam, 1983

·         Mutlu Aşk Yoktur (L. Aragon), İst.: Adam, 1988

·         Akşamları Kalbim (G. Trakl), İst.: Broy, 1991

·         Kırk Kötülük Çiçeği (C. Baudelaire), İst.: Broy, 1992

Dil Kafesi (P. Celan), İst.: Broy, 1999. Şairin Ölümü (Lermantov; Kanşaubiy Miziev ile), İst.: Broy, 2000. G. Apollinaire, A. Voznesenski’den de şiir çevirileri yaptı.

KAYNAKÇA: Necatigil, İsimler, 19; Kurdakul, Sözlük, 27.