Mehmet Emin Yurdakul Kimdir? Hayatı, Edebi Kişiliği ve Eserleri

Mehmet Emin Yurdakul

  Mehmet Emin Yurdakul Kimdir?

Türk edebiyatında milliyetçi şiirin öncülerinden biri olarak kabul edilen Mehmet Emin Yurdakul, sade dili ve halkın duygu dünyasına seslenen şiirleriyle dikkat çekti. “Millî Şair” olarak anılan sanatçı, yalnızca edebiyat alanında değil, siyaset ve düşünce hayatında da önemli görevler üstlendi. Peki, Mehmet Emin Yurdakul Kimdir? İşte Türk edebiyatının önemli isimlerinden Mehmet Emin Yurdakul’un yaşamı ve sanat anlayışı.

Mehmet Emin Yurdakul’un Hayatı

Mehmet Emin Yurdakul, 13 Mayıs 1869 tarihinde İstanbul’da doğdu, 14 Ocak 1944 tarihinde yine İstanbul’da hayatını kaybetti. Balıkçı Salih Reis ile Emine Hanım’ın oğlu olan Yurdakul, ilk öğrenimini Saray Mektebi olarak bilinen sıbyan mektebinde aldı. Ardından Beşiktaş Askerî Rüştiyesi’nde eğitim gördü ve daha sonra Mülkiye Mektebi’nin idadi kısmına kaydoldu. Ancak 1887 yılında eğitimini yarıda bırakarak Sadaret Dairesi Evrak Kalemi’nde maaşsız kâtip olarak çalışmaya başladı.

1889 yılında Hukuk Mektebi’ne girdi, fakat Amerika’ya gitme düşüncesi nedeniyle iki yıl sonra buradan ayrıldı. Bu süreçte edebiyata ve özellikle şiire yöneldi. 1891 yılında Ahmet Cevat Paşa’nın tavsiyesiyle Rüsumat İdaresi’nde evrak müdürlüğü görevine getirildi. İstanbul’da bulunduğu yıllarda Cemalettin Efgani’nin sohbetlerine katıldı ve düşüncelerinden etkilendi.

1897 Osmanlı-Yunan Savaşı sırasında hece ölçüsü ve sade Türkçe ile yazdığı şiirlerle dikkat çekti. Halkın anlayabileceği bir dille kaleme aldığı bu eserler kısa sürede geniş kitlelere ulaştı. Şiirlerini 1898 yılında Türkçe Şiirler adıyla kitaplaştırdı. Eserde dönemin önemli edebiyat ve fikir insanlarının değerlendirmeleri de yer aldı.

1907 yılında İttihat ve Terakki Cemiyeti’ne katıldı. Aynı yıl Erzurum Rüsumat Nazırlığı görevine getirildi. II. Meşrutiyet’in ilanının ardından Trabzon Rüsumat Nazırlığı görevini yürüttü. Daha sonra Bahriye Nezareti Müsteşarlığı, Hicaz Valiliği ve Sivas Valiliği gibi önemli görevlerde bulundu. 1911 yılında Türk Ocağı başkanlığına seçildi ve Türk Yurdu Cemiyeti’nin kuruluş çalışmalarına katıldı.

İstanbul’un işgal edilmesi üzerine Yusuf Akçura ile birlikte Ankara’ya geçti. Millî Mücadele yıllarında Anadolu’yu dolaşarak halkın moralini yükseltmeye yönelik konuşmalar yaptı. 1923 yılından ölümüne kadar Şebinkarahisar, Urfa ve İstanbul milletvekili olarak Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde görev aldı. Kalp rahatsızlığı nedeniyle tedavi gördüğü Alman Hastanesi’nde yaşamını yitirdi ve Zincirlikuyu Mezarlığı’na defnedildi.

Mehmet Emin Yurdakul’un Edebi Kişiliği

Mehmet Emin Yurdakul’un Edebi Kişiliği, Türk şiirinde millîleşme hareketinin önemli dönüm noktalarından biri olarak değerlendirildi. Halk kültürünün etkili olduğu bir çevrede yetişen şairin sanat anlayışında, çocukluk yıllarında dinlediği halk hikâyelerinin önemli payı bulundu.

Türk edebiyatında özellikle “Anadolu’dan Bir Ses yahut Cenge Giderken” adlı şiiriyle tanındı. Şiirlerinde ulusal duyguları, halkın anlayabileceği yalın bir Türkçe ile ifade etti. Bu yönüyle dönemin ağır ve sanatlı dil anlayışından uzaklaştı. Halkın yaşamını, duygularını ve beklentilerini doğrudan şiire taşıdı.

Yeni Türk şiirinde ulusallaşma hareketini başlatan isimlerden biri kabul edilen Yurdakul, teknik ve estetik açıdan kusursuz bir şair olarak değerlendirilmedi. Buna rağmen yerli hayatı ve halkın sesini şiire taşıması nedeniyle Türk edebiyatında yeni bir anlayışın gelişmesine öncülük etti.

Sanat Anlayışı ve Millî Edebiyat İçindeki Yeri

Yurdakul’un sanat anlayışı, toplumsal faydayı önceleyen bir çizgide şekillendi. Şiirin yalnızca estetik amaç taşımadığını savundu. Bu yaklaşımını “güzellik için olmakla birlikte iyilik içindir de” sözüyle ifade etti. Servet-i Fünun sanatçılarından farklı olarak sanatın temel işlevini topluma yarar sağlamak şeklinde yorumladı.

Türkçe Şiirler ve Türk Sazı gibi eserlerinde Türk milletine duyduğu bağlılığı güçlü bir şekilde yansıttı. Millî Edebiyat hareketinin düşünsel temellerinin oluşmasına katkı sağladı. Halkçı ve ulusçu bakış açısıyla kaleme aldığı şiirler, geniş okuyucu kitleleri üzerinde etkili oldu.

Mehmet Emin Yurdakul’un Türk Edebiyatındaki Önemi

Türk şiirinde sade dilin yaygınlaşmasına katkı sağlayan Mehmet Emin Yurdakul, Millî Edebiyat akımının öncü isimleri arasında yer aldı. Şiirlerinde halkın duygu ve düşüncelerine yer vermesi, onu döneminin birçok şairinden ayırdı. Edebiyat ile toplumsal sorumluluğu bir araya getiren yaklaşımı sayesinde Türk edebiyatı tarihinde kalıcı bir yer edindi.

Sonuç

Türk edebiyatında milliyetçi şiirin öncülerinden biri kabul edilen Mehmet Emin Yurdakul, sade Türkçe ile kaleme aldığı eserleri sayesinde geniş halk kitlelerine ulaştı. Hayatı boyunca devlet görevlerinde, valiliklerde ve milletvekilliklerinde bulunan sanatçı, yalnızca bir şair olarak değil, aynı zamanda fikir ve toplum insanı olarak da öne çıktı. Şiirlerinde Türk milletinin değerlerini, vatan sevgisini ve halkın yaşadığı gerçekleri işledi. Millî Edebiyat hareketinin gelişmesine önemli katkılar sağlayan Yurdakul, sanatın topluma hizmet etmesi gerektiğini savundu. Türk şiirinde halkın sesini duyuran ve ulusal kimliğin edebiyattaki temsilcilerinden biri olan Mehmet Emin Yurdakul, eserleri ve düşünceleriyle Türk edebiyatı tarihinde kalıcı bir iz bıraktı.

Mehmet Emin Yurdakul’un Eserleri

Şiir:

·         Türkçe Şiirler, İst.: Matbaa-i Ebüzziya, 1316/1898

·         Türk Sazı, İst.: Matbaa-i Hayriye, 1330/1914

·         Ey Türk Uyan!, İst.: Babikyan Mtb., 1320/1914

·         Tan Sesleri, İst.: Matbaa-i Ahmet İhsan ve Şürekâsı, 1331/1915

·         Ordunun Destanı, İst.: Matbaa-i Ahmet İhsan ve Şürekâsı, 1332/1916

·         Dicle Önünde, İst.: Harp Mecmuası, 1332/1916

·         Hastabakıcı Hanımlar, İst.: Matbaa-i Ahmet İhsan ve Şürekâsı, 1333/1917

·         Turan’a Doğru, İst.: Matbaa-i Ahmet İhsan ve Şürekâsı, 1334/1918

·         Zafer Yolunda, İst.: Matbaa-i Ahmet İhsan ve Şürekâsı, 1334/1918

·         İsyan ve Dua, İst.: Ahmet İhsan ve Şürekâsı, 1334/1918

·         Aydın Kızları, İst.: Matbuat ve İstihbarat Mtb., 1921

·         Mustafa Kemal, (şiir ve düzyazı) İst.: Matbaa-i Ahmet İhsan ve Şürekâsı, 1928Ankara, İst.: İkbal, 1939.

Mehmet Emin’in bütün şiirleri Mehmed Emin Yurdakul’un Eserleri I: Şiirler (Ank., 1969) adıyla F. A. Tansel tarafından toplu bir şekilde yayımlanmıştır.

Diğer:

·         Fazilet ve Asalet, İst.: Matbaa-i Ebüzziya, 1308/1891

·         Türkün Hukuku, İst.: Ahmet İhsan Mtb., 1335/1919

·         Kıral Corc’a, Ank., 1339/1924; Dante’ye, İst.: Ahmet İhsan Mtb., 1928.

KAYNAKÇA: Köprülüzade Mehmed Fuad, “Mehmet Emin Bey”, Nevsal-i Milli, İst., 1914, s. 159-160; Ruşen Eşref, Diyorlar ki, İst., 1918, s. 157-167; Yazar, 243-264; I. H. Baltacıoğlu, “Mehmet Emin Yurdakul ile Görüştüm”, Yeni Adam, S. 452 (26 Ağustos 1943); U. İğdemir, “Yurdakul, Mehmet Emin”, AA, I, 321-323; H. Yücebaş, Milli Şairimiz Mehmed Emin Yurdakul, İst., 1947; A. F. Oğuzkan, Mehmed Emin Yurdakul: Hayatı, Sanatı, Eserleri, İst., 1953; E. N. Gökşen, Mehmet Emin Yurdakul, Ank., 1963; Kaplan, Şiir, I, 147-151; Akyüz, Antoloji (1970), 499-510; F. Tevetoğlu, Mehmed Emin Yurdakul, Ank., 1988.