Türker Acaroğlu: Hayatı, Edebi Kişiliği, Eserleri

Türker Acaroğlu’nun Hayatı

Türker Acaroğlu (Razgrad/Bulgaristan, 21 Eylül 1915 - 3 Ekim 2016, İstanbul) bibliyograf ve yazar olarak tanındı.

Tam adı Mehmet Türker Acaroğlu’dur. Çiftçi ve marangoz Muharrem ile Fatma Acaroğlu’nun oğlu olarak dünyaya geldi. İlk ve orta öğrenimini Razgrad’da tamamladı. Sofya’da yayımlanan Deliorman gazetesinde görev yaptı. Lise eğitimini Balıkesir ve Adana öğretmen okullarında okudu (1937), ardından Gazi Eğitim Enstitüsü Edebiyat Bölümü (1940) ile DTCF Kütüphanecilik Bölümlerinde yüksek öğrenimini tamamladı (1947).

Eğitimi süresince Pasinler, Ankara, Ağrı ve Sarıkamış’ta Türkçe öğretmeni olarak görev yaptı. Milli Kütüphane’nin kuruluş çalışmalarında yer aldı. Hükümet tarafından Paris’e gönderildi (1950); Paris Devlet Dokümantasyon Enstitüsü’nde, Yüksek Kütüphanecilik Okulu’nda ve Milletlerarası Arşivcilik Kursu’nda eğitim aldı. Sorbonne’da Fransız uygarlığı derslerini takip etti ve Bibliothéque Nationale’de staj yaptı. Basma Yazı ve Resimleri Derleme müdürlüğüne atandı ve buradan emekli oldu (1952-74). Halkbilim alanında çeşitli sempozyum ve kongrelerde bildiriler sundu. TYS, TDK, Türk Kütüphaneciler Derneği (1 nolu kurucu üye) ve Türkiye Coğrafya Kurumu üyesi olarak görev aldı.

Türker Acaroğlu’nun Edebi Kişiliği

İlk yazıları ve çevirileri Balıkesir Halkevi’nin Kaynak dergisinde ve yerel gazetelerde yayımlandı (1934-35). Varlık, Türk Dili, Ülkü, Yücel, Yeditepe ve Milliyet Sanat gibi dergilerde; Ulus, Son Posta, Tan ve Vatan gibi gazetelerde yazılar kaleme aldı. Cumhuriyet ve Milliyet gazetelerinde “Yeni Yayınlar” başlığı altında eserleri tanıttı, İstanbul Radyosu’nda “Kitapseverlerle Baş Başa” (1957-60) ile “Ülkemizden Yöremizden” (1985-89) programlarını hazırladı.

Türker Acaroğlu’nun Ödülleri

1991 yılında İhsan Hınçer Türk Folkloruna Hizmet Ödülü’nü aldı; 1995 yılında Türk Kütüphaneciler Derneği Üstün Hizmet Ödülü’nü kazandı; 1981 Bulgar Devleti’nin 1300. Kuruluş Yıldönümü Altın Madalyası’nı aldı (1985 yılında Türklere yapılan zulümler nedeniyle iade etti); TDK İstanbul Şubesi tarafından 2004 yılında Kütüphanecilik Ödülü’ne layık görüldü; TYS tarafından 2004 yılında teşekkür aldı.

Türker Acaroğlu'nun Eserleri

Bibliyografya:

·         İstanbul Üniversitesi Yayınları Bibliyografyası 1933-1945

·         2. bas. (A. Ötüken’le) Ank.: DTCF, 1947

·         Ankara Üniversitesi Yayınları Bibliyografyası, (tamamlamadı), 1950

·         Türk Halk Bilgisi ve Halk Edebiyatı Üzerine Seçme Yayınlar Kaynakçası, (F. Ozan’la) Ank.: TDK, 1972

·         Türk Halk Ozanları ve Destanları Bibliyografyası, 1928-73 (F. Ozan’la) İst.: Boğaziçi Üni. Folklor Kulübü, 1978

·         Açıklamalı Atatürk Kaynakçası, 2 c., Ank.: Türkiye İş Bankası, 1981

·         Açıklamalı Süleyman Nazif Kaynakçası, Ank.: Ziya Gökalp Derneği, 1987

·         Bulgarlar ve Bulgaristan Üzerine Yüzyıllık Türkçe Kaynakça, 1878-1978, Ank.: Türk Tarih Kurumu, 1997

·         Batı’da Türkiye’de Kaynakça Tarihi, İst.: İletişim, 2003

Biyografi:

·         Şairler ve Yazarlar, Hayatları, Eserleri, İst.: İnkılâp ve Aka, 1963 (yb Ozanlar ve Yazarlar, İst.: As B., 1967)

·         En Ünlü Dünya Yazarları, İst.: Kaya, 1988

Derleme:

·         Çocuk Şiirleri Antolojisi, Ank.: Berkalp 1944

·         Dünya Atasözleri, İst.: Kaya, 1989

·         Türk Atasözleri, İst.: iletişim, 1992

Sözlük:

·         Edebi Eserler Sözlüğü, İst.: Ekin, 1965

·         Bulgarların Aldığı Türkçe Adlar ve Soyadları Sözlüğü, Ank.: Kültür Bakanlığı, 1999

Araştırma:

·         Bulgaristan’da 120 Yıllık Türk Gazeteciliği, 1865-1985, İst.: Gazeteciler Cemiyeti, 1990

·         Bulgaristan’da Türkçe Yer Adları Kılavuzu, Ank.: Kültür Bakanlığı, 1988

·         Türk Atasözleri; İst.: İletişim, 1992

·         Türkiye’de ve Dünyada Derleme Çalışmaları, İst.: Türk Kütüphaneciler Derneği, 1997

·         Bulgaristan Türkleri Üzerine Araştırmalar, Ank.: Kültür Bakanlığı, 1999

·         Balkanlar’da Türkçe Yer Adları Kılavuzu, İst.: IQ, 2006

Sadeleştirme:

·         Şermin (T. Fikret), Ank.: Koşal B., 1946

·         Atatürk (M. T. Tan), İst.: Kanaat, 1947

·         Kitap (N. A. Yazıksız), İst.: İletişim, 1992

Çeviri:

·         Gagauzlar/Hristiyan Türkler (Prof. A. Manov), Ank.: Varlık, 1939-40

·         Birimiz Hepimiz İçin (Bulgar çocuk öyküleri), Ank.: Çocuk Esirgeme Kurumu, 1944

·         Bulgar Masalları, Ank.: Berkalp, 1946

·         Vatan Uğrunda (S. Jeromski; Â. Şakar’la), İst.: İstanbul Yayın İstihlâk Kooperatifi, 1946

·         Hint Masalları, İst.: Rafet Zaimler, 1951

·         Kar Çiçeği (Bulgar masalları), İst.: Hür, 1961

·         Sihirli Çalgı, (Bulgar masalları), İst.: Hür, 1961

·         Bulgar Hikâyeleri Antolojisi, İst.: Redhouse, 1967

·         Ak Zambaklar Ülkesinde/ Finlandiya (Prof. G. Petrov), İst.: Tekin, 1968

·         Gün ile Ay (Bulgar çocuk öyküleri), İst.: Varlık, 1969

·         Slav Alfabesini Yaratan Kiril ile Metodiy Kardeşler (Prof. B. St. Angelov), İst.: Yaylacılık B., 1970

·         Tekerleklerin Türküsü (Y. Yavkov), İst.: Yazko, 1982

·         Bulgaristan Alevileri ve Demir Baba Tekkesi (İ. Georgieva), İst.: Kaynak, 1998.

KAYNAKÇA: Necatigil, İsimler, 11; Nebioğlu, 17; Özkırımlı, TEA, I, 29; TDEA, I, 25; Kurdakul, Sözlük, 11; Karaalioğlu, 9; B. Ağaoğlu, “M. Türker Acaroğlu, Kaynakçaların Kaynakçası”, Müteferrika, S. 7 (Güz 1995) A. Kaynardağ, “Türker Acaroğlu’na Saygı”, Cumhuriyet Kitap, S. 462 (24 Aralık 1998), s. 17.