Eflatun Cem Güney Kimdir? Hayatı, Edebi Kişiliği ve Eserleri

Eflatun Cem Güney

   Eflatun Cem Güney Kimdir?

Eflatun Cem Güney, 1896 yılında Malatya’nın Hekimhan ilçesinde doğdu, 2 Ocak 1981 tarihinde İstanbul’da öldü. Halkbilim araştırmaları, masal derlemeleri ve eğitim alanındaki çalışmalarıyla tanınan yazar, küçük yaşta anne ve babasını kaybetti. Eğitimini Sivas’ta tamamladıktan sonra öğretmenlik yaptı ve Türkiye’nin farklı şehirlerinde görev aldı. Kurtuluş Savaşı döneminde Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti’nin faaliyetlerine katıldı, çeşitli gazete ve dergiler çıkardı. İstanbul Radyosu’nda hazırladığı “Bir Varmış Bir Yokmuş” programıyla geniş kitlelere ulaştı. Özellikle halk masalları, efsaneler ve folklor ürünlerini derleyerek Türk kültürüne önemli katkılar sundu.

Eflatun Cem Güney’in Hayatı

Eflatun Cem Güney, 1896 yılında Malatya’nın Hekimhan ilçesinde doğdu, 2 Ocak 1981 tarihinde İstanbul’da öldü. Halkbilim araştırmaları, masal derlemeleri ve eğitim çalışmalarıyla Türk edebiyatında önemli bir yer edindi. Telgraf müdürü Ahmet Hurşit Bey ile Hayriye Hanım’ın oğlu olarak dünyaya geldi. Küçük yaşta anne ve babasını kaybetti. Eğitimini Sivas Feyziye İptidaisi, Sivas İdadisi ve Sivas Sultanisi’nde tamamladı. İlk görevine 1917 yılında Konya Öksüzler Yurdu’nda Türkçe öğretmeni olarak başladı. Daha sonra Eskişehir, Kayseri, Sivas, Samsun, Afyon ve Kütahya liselerinde görev yaptı. 1943 yılında İstanbul Haydarpaşa Lisesi’ne atandı.

Eflatun Cem Güney’in Edebi Kişiliği

Eflatun Cem Güney, Kurtuluş Savaşı yıllarında Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti’nin çalışmalarına katıldı. Halk hikâyeleri, efsaneler ve masalları edebi üslupla yeniden düzenledi. İstanbul Radyosu’nda hazırladığı “Bir Varmış Bir Yokmuş” programıyla geniş ilgi topladı. Topkapı Müzesi müdür yardımcılığı, İstanbul Milli Eğitim müdür yardımcılığı ve Halk Eğitimi başkanlığı görevlerinde bulundu. Derlediği folklor ürünlerinin doğal yapısını korumaya özen gösterdi. Duygu ve Düşünce, Duygu ve Dilek, İstiklâl ve Misak-ı Millî adlı yayınlarda ayrıca çalıştı.

Eflatun Cem Güney’in Ödülleri

·         Açıl Sofram Açıl ile Andersen Payesi Şeref Diploması ve Dünya Çocuk Edebiyatı Sertifikası, 1956

·         Dede Korkut Masalları ile aynı ödül, 1960

Eflatun Cem Güney’in Eserleri

Masal:

·         Nar Tanesi, İst.: Doğan Kardeş, 1946

·         Kara Yılan ve Kara Gülmez, İst.: Doğan Kardeş, 1946

·         Sabır Taşı, İst.: Doğan Kardeş, 1947

·         Akıl Kutusu, İst.: Doğan Kardeş, 1947

·         En Güzel Türk Masalları, İst.: Varlık, 1948

·         Altın Heybe-Kül Kedisi-Felek Sillesi, İst.: Doğan Kardeş, 1948

·         Zümrüt Anka, İst.: Doğan Kardeş, 1948

·         Açıl Sofram Açıl ve Congoloz Baba, İst.: Doğan Kardeş, 1949

·         Bir Varmış Bir Yokmuş, İst.: Doğan Kardeş, 1956

·         Evvel Zaman İçinde, İst.: Varlık, 1957

·         Gökten Üç Elma Düştü, İst.: Doğan Kardeş, 1960

·         Az Gittim Uz Gittim, İst.: Doğan Kardeş, 1961

·         Ağlayan Nar ile Gülen Ayva, İst.: İtimat Kitabevi, 1969

·         Al Elma Yeşil Elma, İst.: İtimat Kitabevi, 1969

·         Zümrüt Anka, 1969; Dağ Olur Eğilir misin?, İst.: İtimat Kitabevi, 1969

·         Hasırcı Baba, İst.: İtimat Kitabevi, 1969

·         Keloğlan: Altın Heybe, İst.: Doğan Kardeş, 1969

·         Yedi Köyün Yüz Karası, İst.: İtimat Kitabevi, 1970

·         Aygın Baygın Ses ve Nur Topu, İst.: İtimat Kitabevi, 1970

·         Zindandan Gelen Mektup ve Düşmez Kalkmaz Bir Allah, İst.: İtimat Kitabevi, 1970

·         Gözleri Yollarda Kalan Ana ve Anasız Kuzu, İst.: İtimat Kitabevi, 1970

·         Emlik Kuzu ve Altın Gergef, İst.: İtimat Kitabevi, 1971

·         Saraydan Uçan Kız, İst.: İtimat Kitabevi, 1971

·         Alişle Maviş, İst.: İtimat Kitabevi, 1971

·         Güldükçe Güller Açan Kız, İst.: İtimat Kitabevi, 1971

·         Tellerinde Bülbül Şakıyan Saz ve Bir Varmış Bir Yokmuş, İst.: İtimat Kitabevi, 1972

·         Sihirli Köpük ve Yaban Gülü, İst.: İtimat Kitabevi, 1972

·         Onlar Ermiş Muradına, İst.: İtimat Kitabevi, 1972

·         Yiğitler Yiğidi Musacık, İst.: İtimat Kitabevi, 1972

Halk Öyküleri:

·         Dertli Kaval, 1945 (2. bas. İst.: Yeditepe, 1957)

·         Dede Korkut Masalları, İst.: Doğan Kardeş, 1958

·         Âşık Garip, İst.: Doğan Kardeş, 1958

·         Kerem ile Aslı, İst.: Varlık, 1959

·         Tahir ile Zühre, İst.: Yeditepe, 1959

·         Şah İsmail. İnceleme-Araştırma: Erzurumlu Emrah, İst.: Maarif Kitaphanesi, 1928

·         Âşık Melekî Ruhsâtî, (Çetin Eflâtun Güney’le) İst.: Maarif Kitaphanesi, 1953

·         Âşık Kâmilî, Âşık Minhâcî, (Çetin Eflâtun Güney’le) İst.: Maarif Kitaphanesi,1954

·         Atatürk: Hayatı ve Eserleri, Ank.: MEB, 1963

·         Folklor ve Eğitim, Ank.: MEB, 1967

·         Folklor ve Halk Edebiyatı, İst.: MEB, 1971

·         Kulağımıza Küpe Olsun, İst.: MEB, 1962

·         Çift Çubuk Üstüne, Ank.: MEB, 1969

·         Köy Odası, Ank.: MEB, 1969

·         Köyün Orta Direği, Ank.: MEB, 1969

·         Tanrı Vergisi, Ank.: MEB, 1969

·         Dağarcık, Ank. MEB, 1970

·         Hoşbeş, Ank.: MEB, 1970

·         Gözümüz Üstünde Olsun, İst.: MEB, 1970

·         Ocak Başında, 1972

·         Millî Kurtuluş ve Yeniden Doğuş, Ank.: MEB, 1972

·         Halk Eğitiminde İş Birliği, Çukurova, Ege.

Derleme:

·         Dumlupınara Doğru, (bilmece), İst.: Ahmet İhsan Mtb., 1944

·         Halk Şiiri Antolojisi, İst.: Varlık, 1947

·         Halk Türküleri, 2 c., İst.: Yeditepe, 1953-56

·         Nasrettin Hoca Fıkraları, İst.: Yeditepe, 1957

·         Masallar, Ank.: Kültür Bakanlığı, 1990

Şiir:

·         Matem Sesleri, 1920.

KAYNAKÇA: Nebioğlu, 323; Necatigil, İsimler, 156; M. S. Koz, “Güney, Eflâtun Cem”, TDEA, III, 414; Karaalioğlu, 245.