Ceyhun Atuf Kansu Kimdir? Hayatı, Edebi Kişiliği ve Eserleri

 

Ceyhun Atuf Kansu

Ceyhun Atuf Kansu Kimdir?

Ceyhun Atuf Kansu, Cumhuriyet dönemi Türk şiirinin toplumcu damarını besleyen önemli şair ve yazarlardan biri olarak tanındı. 7 Aralık 1919 tarihinde İstanbul’da doğdu, 17 Mart 1978 tarihinde Ankara’da hayatını kaybetti. İstanbul Üniversitesi Tıp Fakültesinden 1944 yılında mezun oldu. Çocuk hastalıkları uzmanı olarak Turhal ve Etimesgut Şeker Fabrikalarında görev aldı. İlk şiirlerinde halk şiiri geleneğinden yararlandı. Sonraki yıllarda Yeni Şiir anlayışını benimseyerek toplumcu gerçekçi çizgide eserler verdi. Anadolu insanının acılarını, umutlarını ve yaşama sevincini anlatan şiirler yazdı.

Ceyhun Atuf Kansu’nun Hayatı

Ceyhun Atuf Kansu, eğitimci ve siyasetçi Nafi Atuf Kansu ile Ayşe Müfdale Hanım’ın oğlu olarak dünyaya geldi. Antropolog Şevket Aziz Kansu amcası, eğitimci İsmail Hakkı Tonguç ise eniştesi oldu. Küçük yaşta annesini kaybettikten sonra babasıyla Ankara’ya gitti. İlköğrenimini Necatibey İlkokulu’nda tamamladı. İstanbul İstiklal ve Ankara Gazi liselerinde eğitim gördü. Ankara Numune Hastanesi Çocuk Kliniği’nde ihtisas yaptıktan sonra Turhal Şeker Fabrikası Hastanesi’nde uzun yıllar hekimlik yaptı. Daha sonra Türkiye Şeker Fabrikaları bünyesinde sağlık müfettişi olarak Ankara’da görev aldı. Türk Dil Kurumunda çeşitli görevlerde bulundu.

Ceyhun Atuf Kansu’nun Edebi Kişiliği

Şiir yazmaya lise yıllarında Filiz dergisinde başladı. Şiir ve yazıları Gençlik, Ülkü, Varlık, Yön, Papirüs ve Türk Dili gibi dergilerde yayımlandı. Cumhuriyet’in ilk yıllarındaki aydın çevre içinde yetişmesi, düşünce dünyasını etkiledi. Başlangıçta halk şiiri etkisi taşıyan eserler verdi. Daha sonra toplumcu şiire yöneldi. Şiirlerinde Atatürkçü düşünceyi, halkın yaşam mücadelesini ve umut duygusunu işledi. Makale, deneme ve öykü türlerinde de eserler verdi. Adına 1987 yılından itibaren şiir ödülü düzenlendi. Edebiyat anlayışında insan sevgisi ve toplum yararı temel bir yer tuttu. Anadolu coğrafyasını yakından tanıması, şiirlerine güçlü bir gözlem duygusu kazandırdı. Hekim kimliğiyle tanıdığı çocukların, işçilerin ve yoksul insanların yaşamı eserlerinde sıkça yer aldı. Dili sade, anlatımı akıcı ve duygusal yönü güçlü oldu. Türk şiirinde toplumcu gerçekçi anlayışın önemli temsilcileri arasında gösterildi. Eserleri uzun yıllar boyunca ilgiyle daima okundu.

Ceyhun Atuf Kansu’nun Ödülleri

·         Köy Öğretmenine Mektuplar ile 1965 TDK Deneme Ödülü

·         Bağımsızlık Gülü ile 1966 Yeditepe Şiir Ödülü

·         Sakarya Meydan Savaşı ile 1970 Behçet Kemal Çağlar Ödülü

Ceyhun Atuf Kansu’nun Eserleri

Şiir:

·         Bir Çocuk Bahçesinde, Ank.: Recep Ulusoğlu B., 1941

·         Bağbozumu Sofrası, Ank.: Ülkü, 1944

·         Çocuklar Gemisi, Ank.: Koşal B., 1946

·         Yanık Hava, İst.: Varlık, 1951

·         Haziran Defteri, İst.: Varlık, 1955

·         Yurdumdan, İst.: Varlık, 1960

·         Bağımsızlık Gülü, Ank.: Toplum, 1965

·         Sakarya Meydan Savaşı, Ank.: Bilgi, 1970

·         Buğday Kadın Gül ve Gökyüzü, İst., 1970

·         Tüm Şiirleri, (ölümünden sonra Vecihi Timuroğlu tarafından hazırlandı) Ank.: Türkiye İş Bankası, 2 c., 1978

Makale-Deneme:

·         Devrimcinin Takvimi, Ank.: Dernek, 1962

·         Ya Bağımsızlık Ya Ölüm, İst.: Varlık, 1964

·         Tonguç’un Kitapları, Ank.: Toplum, 1964

·         Köy Öğretmenine Mektuplar, 1965

·         Anayasa ve Yasalar, 1965

·         Atatürkçü Olmak, İst.: Varlık, 1966

·         Atatürk ve Kurtuluş Savaşı, (radyo konuşmaları) İst.: Varlık, 1969

·         Balım Kız Dalım Oğul, (yurt yazıları) Ank.: TDK, 1971

·         Halk Önderi Atatürk, Ank.: TDK, 1972

·         Cumhuriyet Bayrağı Altında: Yaşamöykümde Devrim, İst.: Varlık, 1973

·         Cumhuriyet Ağacı, Ank.: TDK, 1973

·         Dram Kaynağı Olarak Söylev, Ank.: Türk Tarih Kurumu B., 1980

Öykü:

·         Sevgi Elması, (“Tahir ile Zühre” öyküsünün yeniden yazımı) Ank.: TDK, 1972

Çocuk Kitabı:

·         Sihirli Değnek, (oyun) 1941

·         Üvey Ana, (resimli öykü) Ank.: MEB, 1964

·         İyi İnsan Mehmet Ali, Ank.: MEB, 1966

Bunların dışında, kitaplarına girmemiş yazı ve şiirleri Muzaffer Uyguner tarafından yayımlanmıştır: Güneş Salkımı, Ank.: Bilgi, 1991; Bir Kasabadan Resimler, Ank.: Bilgi, 1991; Halk Albümü, Ank.: Bilgi, 1993; Söylevi Okurken, Ank.: Bilgi, 1996

KAYNAKÇA: Nebioğlu, 374; Necatigil, İsimler, 186-187; B. S. Ediboğlu, Bizim Kuşak ve Ötekiler, İst., 1968, s. 215-219; V. B. Kurdoğlu, Şâir Tabibler, İst., 1967, s. 515-517; Özkırımlı, TEA, III, 716-717; Kurdakul, Sözlük, 349; Karaalioğu, 299-300; Kurdakul, Cumhuriyet, 251-256; “Kansu, Ceyhun Atıf”, TDEA, V, 147.