Turgut Acar Kimdir? Hayatı, Edebi Kişiliği ve Eserleri

Turgut Acar

       Turgut Acar Kimdir?

Turgut Acar, 2 Mart 1927'de Erzurum'da doğan ve 30 Kasım 2019'da İstanbul'da hayatını kaybeden öykü yazarıdır. Cumhuriyet dönemi Türk öykücülüğünde, özellikle toplumcu gerçekçi anlayışı benimseyen yazarlar arasında yer alan Acar, uzun yıllara yayılan yazı hayatında sıradan insanın dünyasına, toplumsal gerçekliklere ve gündelik hayatın içindeki insan manzaralarına yöneldi. Edebiyat onun için yalnızca bir yazma uğraşı değil, hayatı ve toplumu anlamanın yollarından biriydi. Uzun süre farklı mesleklerde çalışması da öykücülüğünün beslendiği hayat tecrübesini genişletti.

Turgut Acar'ın Hayatı

Turgut Acar, Saliha Hanım ile sayman Halil Hulki Acar'ın oğludur. İlköğrenimini Erzurum Palandöken İlkokulu'nda tamamladı ve 1941'de mezun oldu. Erzurum Lisesi'nde başladığı ortaöğrenimini ise İzmir İnönü Lisesi'nde sürdürerek 1948'de tamamladı.

Lise eğitiminin ardından çalışma hayatına öğretmenlikle başladı. 1948-1949 yılları arasında Bayındır Sarıyurt Köyü İlkokulu'nda öğretmenlik yaptı. Ancak bu görevinden istifa ederek farklı bir meslek alanına yöneldi.

1950'de İzmir Karayolları 2. Bölge Müdürlüğü'nde memur olarak çalışmaya başladı. Buradaki görevi 1959'a kadar sürdü. Daha sonra İzmir'de bir yabancı şirkette yöneticilik yaptı ve 1959-1976 yılları arasında özel sektörde çalıştı. 1976'dan sonra ise kendi kurduğu işinde çalışmayı sürdürdü.

Bu farklı meslek deneyimleri, Acar'ın edebiyatla kurduğu ilişki açısından da önemlidir. Onun hayatı yalnızca edebiyat çevrelerinin içinde geçen bir yazarlık serüveni değildir. Öğretmenlikten memurluğa, yöneticilikten kendi işini yürütmeye uzanan çalışma hayatı, farklı insanlarla ve toplumsal çevrelerle temas etmesini sağladı.

Turgut Acar'ın Edebiyat Hayatının Başlangıcı

Turgut Acar'ın öykücülüğünün ilk önemli durağı Varlık dergisi oldu. İlk öyküsü “Odacılar”, 1954 yılında Varlık dergisinin 400. sayısında yayımlandı. Bu başlangıç, onun Türk öykücülüğü içindeki uzun soluklu yolculuğunun da ilk adımıydı.

1953-1961 yılları arasında Varlık dergisinde yayımlanan öykülerinde Halil Turgut Acar imzasını kullandı. Sonraki yıllarda yazıları farklı gazete, dergi ve yıllıklarda yayımlandı. Bunlar arasında:

• Varlık Yıllığı
• Yeni Konya
• Türk Dili
• Evrensel Kültür
• Papirüs
• Sanat Çevresi
• Adam Öykü
• Cumhuriyet Dergi

gibi yayınlar bulunuyordu.

Böylece Acar, öykülerini yalnızca tek bir edebiyat çevresine değil, farklı dönemlerin önemli edebiyat yayınlarına taşıdı.

Turgut Acar'ın Edebi Kişiliği

Turgut Acar kendisini toplumcu gerçekçi olarak nitelendiriyordu. Bu tercih, onun öykücülüğünün temel yönelimini anlamak bakımından belirleyicidir. Toplumcu gerçekçi bakış, edebiyatı hayatın dışında ve yalnızca estetik bir alan olarak görmez. İnsanların yaşadığı ekonomik, sosyal ve toplumsal koşulları edebiyatın konusu haline getirir. Acar'ın da öykücülüğünü bu anlayış doğrultusunda değerlendirmek gerekir.

Onun edebiyatındaki temel mesele, hayatın kendisinden kopuk bir kurgu yaratmak değil, insanı içinde yaşadığı toplumla birlikte kavramaktır. Turgut Acar'ın öykücülüğünde edebiyat, hayatın karşısında duran bir seyirci olmaktan çok, hayatın içine bakan bir tanıklık biçimidir.

Acar'ın uzun çalışma hayatı düşünüldüğünde, bu edebi yaklaşımın yalnızca teorik bir tercihten ibaret olmadığı görülür. Öğretmenlik, memurluk, yöneticilik ve kendi işini yürütme gibi farklı deneyimler, onu toplumun çeşitli kesimleriyle temas halinde tuttu. Bu nedenle Turgut Acar'ın öykücülüğünü değerlendirirken onu yalnızca dergilerde yayımlanan metinleri üzerinden değil, hayatla kurduğu doğrudan ilişki üzerinden de okumak gerekir.

Turgut Acar ve Edebiyat Dünyasındaki Yeri

Turgut Acar, yazarlığının yanı sıra edebiyat ve sanat örgütlenmeleri içerisinde de yer aldı. Türkiye Yazarlar Sendikası (TYS) ve Edebiyatçılar Derneği üyeliğinin yanı sıra, Sanatçılar ve Sanatseverler Vakfı'nın kurucu üyeleri arasında bulundu. Bu yönüyle onun edebiyat anlayışı yalnızca bireysel bir yazma faaliyetinde kalmadı; dönemin yazar ve sanatçı dayanışması içinde de karşılık buldu.

Acar'ın öykücülüğü, Türk edebiyatının farklı dönemlerinde değişen yayın ortamları içinde varlığını sürdürdü. Varlık gibi köklü bir dergiden Papirüs, Türk Dili, Adam Öykü ve Cumhuriyet Dergi gibi farklı kuşaklara seslenen yayınlara uzanan bu çizgi, onun edebiyat serüveninin uzun zaman dilimine yayıldığını gösterir.

Turgut Acar’ın Eserleri

Öykü:

·         Kar Üstünde Kızıl Laleler, İst.: Yön, 1992

·         Kimse Bilmez Bu Anıyı, İst.: Mavi, 1992

·         Yalnızlığın Çan Sesleri, İst.: Yön, 1993

·         Gülbeyaz, İst.: Yön, 1995

·         Zaman Sızıyor Aynaya, İst.: Yön, 1997

KAYNAKÇA: Işık, 14; Kurdakul, Sözlük (1999), 11; M. Uyguner, “Zaman Sızıyor Aynaya”, Varlık, S. 1087 (Nisan 1998); ay, “Turgut Acar’ın Öyküleri Üzerine”, Varlık, Mayıs 1993; N. Tosuner, “Uydurmaca”, Yaşasın Edebiyat, Nisan 1998, s. 31.