Munis Faik Ozansoy Kimdir? Hayatı, Edebi Kişiliği ve Eserleri

 

Munis Faik Ozansoy

     Munis Faik Ozansoy Kimdir?

Munis Faik Ozansoy (4 Nisan 1911, Midilli – Nisan 1975, Paris), Türk şair ve yazardır. Şair Faik Âli Ozansoy’un oğlu, şair ve yazar Süleyman Nazif’in yeğeni olan Munis Faik Ozansoy, edebiyatla iç içe bir aile ortamında yetişti. Şiirlerinde özellikle aruz ölçüsüne, vezin ve kafiyeye bağlı kaldı; Yahya Kemal’in şiir estetiğine yakın bir anlayış benimsedi. Şiirlerinin yanı sıra dergicilik, deneme, eleştiri ve inceleme yazılarıyla da edebiyat hayatında yer aldı. Uzun yıllar devletin çeşitli kademelerinde görev yapan Ozansoy, 1971’de UNESCO Türkiye temsilcisi ve büyükelçi olarak atandığı Paris’te hayatını kaybetti.

Munis Faik Ozansoy’un Hayatı

Eğitim Hayatı

Munis Faik Ozansoy, 4 Nisan 1911’de Midilli’de dünyaya geldi. Babası şair Faik Âli Ozansoy, annesi Mevhibe Hanım’dı. İlk öğrenimine ailesinin yanında başladı; daha sonra Ecole Moderne adlı Fransız okuluna ve Erenköy’deki Özel Enver Paşa Okulu’na bir süre devam etti. Galatasaray Lisesi’ni 1932’de bitiren Ozansoy, yükseköğrenimini Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi’nde tamamladı ve 1935’te mezun oldu.

Meslek Hayatı

Meslek hayatına Celal Bayar’ın aracılığıyla İş Bankası’nda stajyer olarak başlayan Ozansoy, daha sonra aynı kurumda hukuk müşaviri ve müfettiş olarak çalıştı. 1939’da İktisat ve Ticaret Bakanlığına geçti; burada kredi müdür muavinliği, şirketler müdürlüğü, müfettişlik, teftiş heyeti başkanlığı, dış ticaret dairesi başkanlığı ve müsteşarlık görevlerinde bulundu. Ardından Yüksek Murakebe Heyeti üyeliği ve Başbakanlık müşavirliği yaptı.

Bir süre Basın-Yayın Genel Müdürlüğünde çalıştıktan sonra 1958’de Milletlerarası Brüksel Sergisi Türkiye genel komiserliğine ve Cumhurbaşkanlığı genel sekreterliğine atandı. 1961-1964 yılları arasında Merkez Bankası başmüşaviri, 1964-1965 yıllarında Ankara Sanayi Odası genel sekreteri olarak görev yaptı. 1965’te Başbakanlık müsteşarlığına getirilen Ozansoy, devlet yönetimindeki çalışmalarını üst düzey görevlerde sürdürdü.

1971’de UNESCO Türkiye temsilcisi ve büyükelçi olarak Paris’e gönderilen Ozansoy, bu görevini yürüttüğü sırada Nisan 1975’te hayatını kaybetti. İstanbul Zincirlikuyu Mezarlığı’na defnedildi. Hukuk eğitimiyle başlayan meslek hayatı onu bankacılıktan kamu yönetimine, oradan diplomatik temsilciliğe taşırken edebiyat çalışmaları da dergiler ve çeşitli yazı türleri aracılığıyla devam etti.

Munis Faik Ozansoy’un Edebi Kişiliği

Munis Faik Ozansoy, ilk şiirlerini 1930’lu yıllarda Galatasaray Lisesi’nde öğrenciyken yayımladı. Genç yaşta edebiyat dergileriyle kurduğu ilişkiyi ilerleyen yıllarda da sürdürdü; ürünleri Galatasaray ve Akademi dergilerinde yer aldı. 1936’da babası Faik Âli Ozansoy ile birlikte Marmara dergisini çıkardı. 1939-1950 yılları arasında Resimli Şark, Millet, Bayrak, Çığır ve Şadırvan gibi dergilerde yazdı. Kurucuları arasında bulunduğu Hisar dergisinde ise şiirlerinin yanı sıra deneme, eleştiri ve incelemelerini yayımladı.

Şiir Anlayışı ve Yahya Kemal Etkisi

Ozansoy’un şiir anlayışının temelinde aruz ölçüsüne, vezne ve kafiyeye bağlılık bulunur. Yahya Kemal’in şiir estetiğine yakın duran şair, biçimsel düzeni şiirin kuruluşunda belirleyici bir unsur olarak gördü. Türk şiirinin farklı arayışlara yöneldiği bir dönemde geleneksel ölçüyle yazmayı sürdürmesi, onun edebî tercihlerini belirleyen başlıca özelliklerdendir. Şiirlerinde ölçü ve kafiyenin sağladığı ahenge önem veren Ozansoy, klasik şiir biçimlerini modern dönemde yaşatmaya çalışan şairler arasında değerlendirilir.

Dergiciliği ve Edebiyat Çalışmaları

Munis Faik Ozansoy’un edebiyat hayatında dergilerin önemli bir yeri vardır. Galatasaray ve Akademi dergilerinde başlayan yayın faaliyetleri, babasıyla birlikte çıkardığı Marmara ve kurucuları arasında bulunduğu Hisar ile devam etti. Resimli Şark, Millet, Bayrak, Çığır ve Şadırvan gibi yayınlarda da yazan Ozansoy, farklı dergiler aracılığıyla şiirlerini okura ulaştırdı. Hisar’daki çalışmaları sırasında deneme, eleştiri ve inceleme türlerine yönelmesi, edebiyatla ilişkisini şiir yazarlığının ötesine taşıdı. Yurt içinde ve dışında çeşitli kültür, sanat ve bilim kurullarında görev alan Ozansoy, The American Foundation ile Uluslararası Sanat Eleştirmenleri Cemiyeti’ne (AICA) üye seçildi.

Hisar Dergisi ve Hisarcılar

Munis Faik Ozansoy, 1950’de yayımlanmaya başlayan Hisar dergisinin kurucuları arasında yer aldı. Cumhuriyet dönemi Türk edebiyatında gelenekle bağını koruyan bir şiir anlayışını savunan Hisar çevresi, millî kültür değerlerinden beslenen ve Türkçenin imkânlarını önemseyen bir edebiyat çizgisini benimsedi. Şiirlerinde aruz ölçüsüne, vezin ve kafiyeye bağlı kalan Ozansoy’un bu çevrede yer alması, kendi estetik tercihleriyle de örtüşüyordu. Dergiye şiirlerinin yanı sıra deneme, eleştiri ve inceleme yazılarıyla katkıda bulundu.

Munis Faik Ozansoy’un Edebi Mirası

Munis Faik Ozansoy, şiirlerinde aruz ölçüsünü ve geleneksel şiir işçiliğini benimsemesi, Yahya Kemal’in estetik anlayışına yakın durması ve edebiyat dergilerindeki çalışmalarıyla Türk edebiyatında yer edindi. Faik Âli Ozansoy ve Süleyman Nazif gibi isimlerle aile bağı bulunan şair, kendi edebî çalışmalarını şiirin yanı sıra deneme, eleştiri ve inceleme yazılarıyla sürdürdü. Devlet yönetimindeki görevleri nedeniyle meslek hayatı geniş bir alana yayılsa da edebiyat dergileriyle ilişkisini korudu. Özellikle Hisar dergisinin kurucuları arasında yer alması, onun döneminin edebiyat çevreleri içindeki konumunu belirleyen önemli unsurlardan biri oldu.

Munis Faik Ozansoy’un Eserleri

Şiir:

·         Büyük Mabedin Eşiğinde, İst.: Cumhuriyet Mtb., 1938

·         Hayal Ettiğim Gibi, 1948

·         Yakarış, İst.: Doğan Kardeş, 1959

·         Bir Daha, İst.: Doğan Kardeş, 1959

·         Zaman Saati, Ank.: Ayyıldız Mtb., 1965

·         Yakınma, Ank.: Hisar, 1968

·         Kaybolan Dünya, Ank.: Hisar, 1971

Deneme-Eleştiri:

·         Düşündüğüm Gibi, İst.: Doğan Kardeş, 1957

Oyun:

·         Medea, (2 perdelik manzum tragedya; T. Saraç tarafından Fransızcaya çevrildi) Ank.: Ankara Üni. B., 1963

Çeviri:

·         Andromak (Racine), 1963

KAYNAKÇA: Nebioğlu, 476; B. S. Ediboğlu, Bizim Kuşak ve Ötekiler, İst., 1968, s. 100-105; G. Sâmanoğlu, “Munis Faik Ozansoy”, Hisar S. 15 (1 Temmuz 1951), 4-5; ay, “[Munis Faik] Ozansoy’u Anarken”, Hisar, Mart 1978, s. 172; “Ozansoy, Munis Faik”, TDEA, VII, 168-169; T. Toros, Mâzi Cenneti I, (2. bas.) İst., 1998, s. 164-175