Erdal Alova Kimdir? Hayatı, Edebi Kişiliği ve Eserleri

 

Erdal Alova

    Erdal Alova Kimdir?

Erdal Alova, asıl adı Erdal Albayrak olan, 17 Haziran 1952 doğumlu Türk şair ve çevirmendir. Şiirlerini Erdal Alova ve Alova imzalarıyla yayımlayan sanatçı, 1973’te başlayan edebiyat çalışmalarını şiir, çeviri ve yayıncılık alanlarında sürdürmüştür. Federico García Lorca, Pablo Neruda ve Konstantinos Kavafis gibi şairlerden yaptığı çevirilerin yanı sıra En Son Çıkan Şarkılar adlı şiir kitabıyla tanınır. Çeşitli yayınevlerinde çevirmenlik, redaktörlük ve editörlük yapan Alova, şiirlerinin bir bölümünün Portekizceye çevrilmesiyle Türkçe dışındaki okurlara da ulaşmıştır.

Erdal Alova’nın Hayatı

Erdal Alova, Nurhayat Hanım ile subay İlyas Albayrak’ın oğludur. İlköğrenimini Ankara’da tamamladıktan sonra İstanbul’daki Yeşilyurt Kolejinde ortaokul eğitimi aldı. Ankara Cumhuriyet Lisesinden mezun olan Alova, ardından Orta Doğu Teknik Üniversitesi (ODTÜ) Mühendislik Fakültesine girdi. Üniversite öğrenimini ikinci sınıfta bıraktı. 1970-1972 yılları arasında İstanbul Üniversitesi Yabancı Diller Yüksekokulunda da öğrenim gördü.

1973’ten itibaren çeşitli yayınevlerinde çevirmen, redaktör ve editör olarak çalışmaya başladı. Dil ve yayıncılık alanındaki mesleki faaliyetlerini şiir çalışmalarıyla birlikte yürüttü. 1977-1979 yılları arasında Politika gazetesinin sanat sayfasını yönetti. Türkiye Yazarlar Sendikası (TYS) üyesi olan Alova, editörlük ve çevirmenlik çalışmalarını sürdürmektedir.

Erdal Alova’nın Edebi Kişiliği

Erdal Alova’nın ilk şiiri “Issız Gül”, Kasım 1973’te Yeni Dergi’de yayımlandı. Daha sonraki yıllarda Militan, Sanat Emeği, Gösteri ve Adam Sanat gibi dergilerde şiirleriyle yer aldı. Alova’nın şiiri, toplumcu gerçekçi şiir geleneğiyle ilişkilendirilir. Şükran Kurdakul, şairin bu geleneğe koşut ürünler verdiğini; farklı temaları düşünsel birikimi ve duyarlılığı aracılığıyla şiirsel bir sese dönüştürdüğünü belirtir.

Çevirmenliği ve Derlemeciliği

Erdal Alova, Federico García Lorca, Pablo Neruda ve Konstantinos Kavafis gibi şairlerden yaptığı çevirilerle farklı şiir geleneklerini Türkçe okura ulaştırmıştır. Çevirmenliğinin yanında redaktörlük ve editörlük yapması, edebî metinlerin hazırlanması ve yayımlanması süreçlerinde de çalıştığını gösterir.

Alova’nın şiir dışındaki yayınları arasında gezi yazılarından oluşan bir derleme de bulunmaktadır. Çeşitli yerlere ilişkin tanınmış yazarların gözlem ve anılarını bir araya getiren bu çalışma, farklı kültürlerin geçmişini ve geleneklerini okura tanıtmayı amaçlayan bir içerik taşır. Ancak mevcut kaynakta derlemenin adı ve yayımlanma tarihi belirtilmemiştir. Alova’nın şiirlerinden bazıları Portekizceye çevrilerek A Linguaem de Areia adıyla yayımlanmıştır.

Erdal Alova’nın Edebiyat Tarihindeki Yeri

Erdal Alova, şiir, çeviri ve yayıncılık alanlarındaki çalışmalarıyla Türk edebiyatında farklı faaliyetleri bir arada sürdüren isimlerdendir. Şiirlerinin toplumcu gerçekçi gelenekle ilişkisi, düşünsel içeriği şiirsel anlatımla birleştiren yaklaşımı üzerinden değerlendirilebilir. En Son Çıkan Şarkılar, ilk dönem şiirlerini tanımak açısından önem taşırken Lorca, Neruda ve Kavafis çevirileri onun dünya şiirinin Türkçeye aktarılmasına yönelik çalışmalarını yansıtır. Şiirlerinin bir bölümünün Portekizcede yayımlanması da eserlerinin farklı bir dilde okurla buluştuğunu gösterir.

Erdal Alova’nın Ödülleri

·         Bitik Kent ile 1996 Cemal Süreya Şiir Ödülü

·         Toplu Şiirler ile 2009 Behçet Necatigil Şiir Ödülü.

Erdal Alova’nın Eserleri

Şiir:

·         En Son Çıkan Şarkılar, İst.: Sanat Emeği, 1980

·         Giz Dökümü, İst.: Adam, 1989

·         Bitik Kent, İst.: Adam, 1995

·         Dizeler: 2001-1973, İst.: YKY, 2001

·         Tensemeler, İst.: Arion, 2007

·         Toplu Şiirler 2008-1973, İst.: İş Kültür, 2008

Derleme:

·         Aşk ve Erotizm Şiirleri Antolojisi, İst.: Sosyal, 1993

·         Türk Yazınından Seçilmiş Gezi Yazıları, İst.: Adam, 1993

·         Bir Aksacık Karınca: Şiir Atlası, İst.: YKY, 1992

·         Dünya Şiirleri Antolojisi, (C. Çapan, E. Canberk ile) İst.: Adam , 2000

·         Kaptanın Şiir Defteri, (C. Çapan ile) İst.: Doğan Kitap, 2000

Sözlük:

·         Latince-Türkçe Sözlük, (S. Kabağaç ile) İst.: Sosyal, 1995

Başlıca Çevirileri:

·         Bir Hayat Fabrikası Kuracağız (N. Vaptsarov), İst.: Sanat Emeği, 1980

·         Barbarları Beklerken (K. Kavafis; Barış Pirhasan ile), İst.: Yazko, 1981

·         Bütün Şiirlerinden Seçmeler (K. Kavafis; Barış Pirhasan ile), İst.: Yön, 1992

·         Bütün Şiirlerinden Seçmeler (F. Garcia Lorca), İst.: Kavram, 1994

·         Bozkırda Bir Katedral (Z. Herbert), İst.: İyi Şeyler, 1995

·         Öklidgiller (E. Guillevic), İst.: İyi Şeyler, 1994

·         Gelge Bile Yalnız (P. Neruda), İst.: İyi Şeyler, 1991

·         Kuruntular Kitabı (P. Neruda), İst.: İmge, 1999

·         Kuşlar Sanatı (P. Neruda), İst., Milliyet, 1998

KAYNAKÇA: Necatigil, İsimler, 39; Kurdakul, Sözlük, 62; G. Emre, “Gezi Yazıları’nı Sever misiniz”, Cumhuriyet Kitap, 16 Eylül 1993.